Składka emerytalna – co to takiego i kto ją opłaca? Wszystko, co musisz wiedzieć

Składka emerytalna to taki nasz obowiązkowy, miesięczny „podatek” w systemie zabezpieczeń społecznych. Niby nic wielkiego, ale to właśnie dzięki niemu budujesz swoją finansową poduszkę na przyszłość, gdy przestaniesz pracować. Pomyśl o tym jak o inwestycji w swoją stabilność, która po latach przyniesie Ci konkretne pieniądze. Wszystkim tym, co w ten sposób oszczędzasz, zarządza nasz rodzimy Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). To oni pilnują Twoich pieniędzy i potem wypłacają Ci emeryturę. Dlatego tak ważne jest, żebyś rozumiał, jak to wszystko działa.

Co to w ogóle jest ta składka emerytalna? Po co ją płacimy?

Najprościej mówiąc, składka emerytalna to po prostu obowiązkowa, miesięczna opłata na ubezpieczenie emerytalne. Dzięki niej masz pewność, że po latach pracy dostaniesz emeryturę. To kluczowy element, który buduje Twój osobisty kapitał emerytalny – taki wirtualny worek pieniędzy zapisany na Twoim koncie w ZUS. Po co to wszystko? Żebyś po skończeniu kariery zawodowej nie musiał martwić się o pieniądze i mógł żyć godnie. Twoja emerytura to przecież efekt regularnych wpłat wszystkich pracujących teraz osób.

Jak działa składka emerytalna w Polsce? System z kilkoma piętrami

W Polsce mamy taki wielopoziomowy system oszczędzania na emeryturę. Nazwijmy go systemem filarów. Są trzy takie główne piętra. Pierwsze i drugie – czyli ZUS i OFE (albo subkonto w ZUS) – są obowiązkowe dla większości z nas. Trzeci filar to już dobrowolna sprawa, taki dodatek, który pozwala dorzucić coś od siebie, często z fajnymi ulgami. Każdy z tych filarów działa trochę inaczej i ma inny wpływ na to, jaką emeryturę dostaniesz.

I filar: fundament systemu – konto i subkonto w ZUS

Pierwszy filar to podstawa, którą zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Tutaj działa zasada „na bieżąco”, czyli tak zwany system repartycyjny. Płacisz teraz składkę, a te pieniądze od razu idą na emerytury osób, które już są na zasłużonym odpoczynku. Część Twojej składki ląduje na Twoim głównym koncie w ZUS, a część na tak zwanym subkoncie. Te pieniądze są co roku podnoszone o inflację, żeby nie traciły na wartości. To jest właśnie taki fundament Twojej przyszłej emerytury.

II filar: obowiązkowe oszczędzanie – OFE czy subkonto ZUS?

Drugi filar to też obowiązkowa część. Tutaj Twoja składka albo trafia na wspomniane już subkonto w ZUS, albo do jednego z otwartych funduszy emerytalnych (OFE). Takie OFE to firmy prywatne, które zajmują się inwestowaniem Twoich pieniędzy na giełdzie. Masz wybór – możesz zdecydować, czy wolisz, żeby Twoimi pieniędzmi zarządzał OFE, czy żeby zostały na subkoncie w ZUS. Od tego wyboru zależy, ile możesz potencjalnie zarobić i jaka będzie Twoja przyszła emerytura.

III filar: dobrowolne dodatkowe oszczędności emerytalne

Trzeci filar to opcja dla tych, którzy chcą dorzucić coś od siebie. Można tu oszczędzać na emeryturę na różne sposoby, na przykład przez Indywidualne Konto Emerytalne (IKE), Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE), czy Pracownicze Programy Emerytalne (PPE) lub Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK). To taka miła odskocznia od obowiązkowych składek, która może Ci trochę podnieść przyszłą emeryturę. Co więcej, wpłaty na niektóre z tych programów (jak IKZE) możesz sobie odliczyć od podatku.

Ile wynosi składka emerytalna i jak się to liczy?

Standardowa składka emerytalna w Polsce to 19,52% tego, od czego ją liczymy. Jeśli pracujesz na etacie, to połowę tej kwoty (czyli 9,76%) zabiera Ci pracodawca z pensji, a drugą połowę (też 9,76%) dokłada od siebie. Podstawa wymiaru składki to zazwyczaj Twoje wynagrodzenie brutto. Inaczej mają przedsiębiorcy – tu zasady są inne i zależą od formy działalności oraz tego, jak długo firma działa. Pamiętaj też, że od 2025 roku mamy roczny limit tego, od czego odprowadza się składki emerytalno-rentowe.

Weźmy przykład: Zarabiasz miesięcznie 5000 zł brutto. Składka emerytalna od tego to 5000 zł razy 19,52%, czyli 976 zł. Z tej kwoty pracodawca potrąci Ci z pensji 488 zł, a drugie tyle (488 zł) sam doda od siebie.

Kto właściwie płaci składkę emerytalną?

Obowiązek płacenia składki emerytalnej dotyczy całkiem sporo osób w Polsce. Najczęściej są to pracownicy na umowie o pracę – tu składka jest dzielona między Ciebie a pracodawcę. Ale też osoby prowadzące własną firmę (przedsiębiorcy) czy wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, czyli na przykład umów zlecenia. Obowiązek ten dotyczy też innych grup, np. osób na urlopie wychowawczym.

Lista tych, których to dotyczy:

Pracownicy objęci ubezpieczeniem społecznym.

Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia.

Przedsiębiorcy prowadzący własną działalność gospodarczą.

Osoby, które dobrowolnie objęły się ubezpieczeniem.

Dane i statystyki: ile pieniędzy wpływa z emerytur?

Wpływy ze składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe to spora część budżetu państwa. Tylko w pierwszym półroczu 2025 roku zebrano z tego tytułu 185,7 mld zł. To o 7,9% więcej niż rok wcześniej. Ogółem ze wszystkich składek na ubezpieczenia społeczne zebrano ponad 190 mld zł. To pokazuje, że system rośnie w siłę, głównie dzięki temu, że ludzie więcej zarabiają.

• I-VI 2025: Wpływy ze składek emerytalno-rentowych – 185,7 mld zł (+7,9% w porównaniu do zeszłego roku).
• I-VI 2025: Liczba osób zgłoszonych do ubezpieczeń – 16,3 mln (+24 tys. w porównaniu do zeszłego roku).
• 2023: Wartość aktywów netto OFE wynosiła 208,1 mld zł.

Dzięki tym wpływom większość wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) jest pokrywana, a państwo musi dokładać mniej z własnej kieszeni.

Jak oceniamy nasz system emerytalny? Co nas czeka?

Nasz system emerytalny, w tym to, jak zbieramy składki, jest ciągle analizowany przez ekspertów. Niestety, nie zawsze wypadamy najlepiej. Według raportu Global Pension Index 2025, nasz system dostał ocenę „C” (czyli taki dostateczny z minusem). Daje nam to 36. miejsce na 52 kraje. Największe problemy to niepewna stabilność długoterminowa, która wynika z niekorzystnej demografii Polski (starzejemy się, mało rodzi się dzieci) i spadającej stopy zastąpienia. Oznacza to, że przyszłe emerytury mogą być po prostu niższe w porównaniu do ostatniego wynagrodzenia.

Główne problemy i co można z tym zrobić?

To, że emerytura z ZUS może wynosić zaledwie 25–30% ostatniej pensji, jest sporym problemem. Do tego dochodzi presja demograficzna, czyli coraz mniej pracujących w stosunku do liczby emerytów, co zagraża stabilności systemu. Niestety, także mało seniorów chce jeszcze pracować, co pogarsza sprawę. Eksperci podsuwają różne rozwiązania: podnieść trochę składki, zachęcać do dobrowolnych oszczędności albo po prostu motywować ludzi do dłuższej pracy, zamiast podnosić wiek emerytalny.

Co zmiany mogą oznaczać dla nas?

Zmiany w sposobie pobierania składek emerytalnych mogą przynieść zarówno korzyści, jak i straty dla nas wszystkich. Jedni twierdzą, że obecni emeryci na reformach stracili, a przyszli skorzystają dzięki nowym rozwiązaniom. Jednak niska adekwatność świadczeń i problemy demograficzne to realne ryzyko dla przyszłych emerytur. Dlatego tak ważne jest, żebyś rozumiał, jak działają składki i rozważył dodatkowe formy oszczędzania. Tylko tak możesz zapewnić sobie spokojną przyszłość na emeryturze.

Podsumowanie

Składka emerytalna to po prostu obowiązkowa część naszego systemu ubezpieczeń społecznych. Jej głównym celem jest finansowanie przyszłych emerytur. Zbieraniem tych składek zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Pieniądze te są dzielone między różne systemy: pierwszy (repartycyjny) i drugi (kapitałowy). Wysokość składki to 19,52% podstawy wymiaru, a o tym, ile dostaniesz na emeryturze, decyduje suma zgromadzonych przez Ciebie środków, które są odpowiednio waloryzowane. Choć nasz system ma swoje problemy demograficzne i finansowe, warto wiedzieć, jak działają składki i pomyśleć o dodatkowych oszczędnościach w ramach III filara. Tylko tak możesz liczyć na komfortową przyszłą emeryturę.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o składkę emerytalną

Czym dokładnie jest składka emerytalna i kto ją płaci?

Składka emerytalna to obowiązkowa opłata na ubezpieczenie emerytalne w Polsce. Zbiera ją ZUS z myślą o finansowaniu przyszłych emerytur. Płacą ją pracownicy (częściowo), pracodawcy, przedsiębiorcy, a także inne osoby, które są objęte tym ubezpieczeniem.

Jaka jest obecnie wysokość składki emerytalnej w Polsce?

Obecnie składka emerytalna wynosi 19,52% podstawy wymiaru. W przypadku umowy o pracę, pracownik płaci 9,76%, a pracodawca dorzuca drugie tyle.

Jakie są główne różnice między I, II i III filarem emerytalnym?

I Filar (ZUS) to system repartycyjny, który finansuje bieżące emerytury. II Filar (OFE/subkonto ZUS) to obowiązkowe oszczędzanie kapitałowe. III Filar (Dobrowolne oszczędności emerytalne) to dodatkowe, dobrowolne programy, gdzie można liczyć na ulgi podatkowe, na przykład IKE, IKZE czy PPK.

Czy składki emerytalne można dziedziczyć?

Środki zgromadzone na głównym koncie w ZUS (część I filara) generalnie nie podlegają bezpośredniemu dziedziczeniu, ale wliczają się do masy spadkowej. Natomiast środki na subkoncie w ZUS (część I filara) oraz w II i III filarze (OFE, IKE, IKZE, PPK) podlegają dziedziczeniu zgodnie z prawem.

Jak moje składki emerytalne wpływają na wysokość mojej przyszłej emerytury?

Twoja przyszła emerytura zależy bezpośrednio od sumy składek, które zgromadziłeś. Pamiętaj, że te składki są waloryzowane przez ZUS. Im dłużej pracujesz i im wyższe składki płacisz, tym większy kapitał sobie budujesz. Twoja emerytura będzie następnie obliczona przez podzielenie zgromadzonego kapitału przez przewidywaną średnią długość życia w Twoim wieku emerytalnym.

 

Poszukujesz agencji SEO w celu wypozycjonowania swojego serwisu? Skontaktujmy się!