FTiR – co to? Przewodnik po Funduszu Termomodernizacji i Remontów

FTiR – co to? Przewodnik po Funduszu Termomodernizacji i Remontów
FTiR - co to? Przewodnik po Funduszu Termomodernizacji i Remontów

Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR) to w Polsce taki specjalny fundusz, który pomaga poprawić efektywność energetyczną i stan techniczny budynków. Zarządza nim Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). Jego głównym celem jest wsparcie finansowe dla przedsięwzięć termomodernizacyjnych i remontowych. To korzyść dla właścicieli nieruchomości i dla środowiska, bo dzięki niemu zużywamy mniej energii i emitujemy mniej zanieczyszczeń. FTiR jest ważnym elementem rządowego Programu TERMO, który ma poprawić jakość budynków mieszkalnych i obniżyć koszty ich ogrzewania.

Czym właściwie jest Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR)?

FTiR to celowy fundusz, który utworzono i którym zarządza Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). Działa on na mocy ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów. Jego głównym zadaniem jest wspieranie remontów i termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz użyteczności publicznej. Chodzi o to, żeby budynki zużywały mniej energii cieplnej, co obniży rachunki za ogrzewanie i poprawi komfort życia. Fundusz pomaga też walczyć ze smogiem przez redukcję emisji. To ważna część szerszej strategii modernizacji budownictwa w Polsce, wpisująca się w rządowy Program TERMO.

Główne cele i zadania Funduszu Termomodernizacji i Remontów

Najważniejsze cele FTiR to poprawa stanu technicznego istniejących budynków mieszkalnych przez wsparcie finansowe inwestycji termomodernizacyjnych i remontowych. Dzięki temu budynki stają się bardziej energooszczędne, co oznacza lepsze warunki mieszkaniowe i większy komfort dla lokatorów. Fundusz pomaga też obniżyć koszty zużycia energii cieplnej – co jest bardzo ważne dla domowych budżetów – i skutecznie walczy ze smogiem, ograniczając spalanie paliw i emisję szkodliwych substancji.

Co dokładnie robi Fundusz Termomodernizacji i Remontów?

  • Udziela pomocy finansowej: Inwestorzy realizujący przedsięwzięcia termomodernizacyjne i remontowe mogą liczyć na premię termomodernizacyjną i remontową. To częściowa spłata kredytu zaciągniętego na takie działania, co obniża koszty inwestycji dla beneficjentów.
  • Wypłaca rekompensaty: Właściciele budynków, którzy ponieśli koszty związane z wcześniejszym istnieniem w ich zasobach lokali kwaterunkowych, mogą otrzymać rekompensaty. To forma wsparcia dla rozwiązywania historycznych problemów mieszkaniowych.
  • Zapewnia finansowanie dla budownictwa wielorodzinnego: Środki trafiają do gmin, spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot oraz osób prywatnych, które chcą poprawić standard swoich nieruchomości.
  • Wspiera konkretne działania: Fundusz pomaga w takich projektach jak wzmacnianie budynków wielkopłytowych, które stanowią znaczną część polskiego zasobu mieszkaniowego, a także w montażu instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE), co zwiększa niezależność energetyczną i redukuje emisje.

Fundusz realizuje swoje zadania zgodnie z Ustawą o wspieraniu termomodernizacji i remontów. Za jego operacyjne zarządzanie odpowiada Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), który podejmuje kluczowe decyzje dotyczące przyznawania i wypłaty premii. Działania FTiR mają zapewnić długoterminowe korzyści poprzez poprawę efektywności energetycznej i technicznej zasobów mieszkaniowych, co przekłada się na oszczędności, lepszy komfort mieszkańców i ochronę środowiska.

Jakie rodzaje inwestycji finansuje FTiR?

Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR) skupia się przede wszystkim na inwestycjach związanych z poprawą efektywności energetycznej budynków mieszkalnych oraz na remontach technicznych, szczególnie w obiektach wielorodzinnych. Chodzi o to, by zmniejszyć zużycie energii, poprawić stan techniczny budynków i podnieść komfort ich użytkowania.

W ramach Funduszu Termomodernizacji i Remontów można uzyskać wsparcie na następujące inwestycje:

  • Termomodernizacja budynków: Obejmuje ona szeroki zakres działań mających na celu ograniczenie zapotrzebowania na energię cieplną, takich jak:
    • Docieplenie ścian zewnętrznych, dachów i stropów.
    • Wymiana okien i drzwi na bardziej energooszczędne.
    • Modernizacja lub wymiana istniejących instalacji centralnego ogrzewania.
    • Instalacja wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.
    • Wymiana lub modernizacja źródeł ciepła na bardziej efektywne, np. kotły kondensacyjne czy pompy ciepła.
  • Remonty techniczne: To kompleksowa poprawa stanu technicznego budynków, obejmująca prace takie jak:
    • Naprawy i wymiany pokryć dachowych oraz systemów rynnowych.
    • Remonty i modernizacje elewacji.
    • Renowacja klatek schodowych i części wspólnych.
    • Naprawy i wymiany instalacji wodno-kanalizacyjnych, gazowych i wentylacyjnych.
    • Wymiana zainstalowanych źródeł ciepła na bardziej ekologiczne i wydajne, jeśli nie jest to traktowane jako typowa termomodernizacja.
    • Remonty innych elementów konstrukcyjnych i instalacyjnych, które mają wpływ na bezpieczeństwo, funkcjonalność i warunki mieszkaniowe.
  • Instalacje odnawialnych źródeł energii (OZE): Fundusz wspiera także inwestycje w nowoczesne, ekologiczne źródła energii, na przykład:
    • Montaż paneli fotowoltaicznych.
    • Instalacja kolektorów słonecznych do podgrzewania wody.
    • Instalacja pomp ciepła.
    • Budowa instalacji hybrydowych.
  • Wzmocnienie budynków wielkopłytowych: Specjalne wsparcie kierowane jest na projekty mające na celu wzmocnienie konstrukcji budynków wykonanych z wielkiej płyty.
  • Wypłaty rekompensat: Możliwe jest również uzyskanie środków stanowiących rekompensatę dla właścicieli budynków, którzy ponieśli koszty związane z dawnym istnieniem w ich zasobach lokali kwaterunkowych.

Podsumowując, FTiR finansuje głównie kompleksowe działania poprawiające efektywność energetyczną budynków mieszkalnych, remonty techniczne, instalacje OZE, a także specyficzne programy jak wzmocnienie budynków wielkopłytowych czy rekompensaty za lokale kwaterunkowe, z naciskiem na budynki wielorodzinne.

Dostępne formy wsparcia z FTiR

Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR) oferuje szereg form wsparcia finansowego, które mają na celu zachęcić do inwestowania w poprawę efektywności energetycznej i stanu technicznego budynków. Instrumenty te są dopasowane do różnych potrzeb i rodzajów inwestycji.

Główne formy wsparcia dostępne z FTiR to:

  • Premia termomodernizacyjna: Jest to dopłata do kredytu zaciągniętego na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Premia stanowi częściową spłatę kredytu i jest wypłacana po zakończeniu inwestycji. Zazwyczaj wynosi 26% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, co znacząco obniża koszt kredytu.
  • Premia remontowa: Analogicznie do premii termomodernizacyjnej, premia remontowa to dopłata do kredytu przeznaczonego na realizację remontów w budynku. Jest ona wypłacana po zakończeniu inwestycji i służy spłacie części zaciągniętego zobowiązania finansowego.
  • Premia MZG (Mieszkaniowego Zasobu Gminnego): To specjalne wsparcie dla gmin, mające na celu poprawę stanu technicznego ich mieszkaniowego zasobu.
  • Premia kompensacyjna: Ta forma wsparcia jest związana z rekompensatami dla właścicieli budynków, którzy ponieśli koszty związane z istnieniem w ich zasobach lokali kwaterunkowych.
  • Grant termomodernizacyjny: Dodatkowe wsparcie finansowe, które może zwiększyć ogólną wysokość dofinansowania, szczególnie przy głębokiej termomodernizacji. Może być wypłacany niezależnie od premii lub jako jej uzupełnienie.
  • Grant OZE: Dofinansowanie dla montażu instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) w budynkach wielorodzinnych, takich jak panele fotowoltaiczne czy kolektory słoneczne.

Wszystkie te formy wsparcia, z wyjątkiem premii kompensacyjnej i MZG, zazwyczaj wymagają zaciągnięcia kredytu bankowego. Premię i granty stanowią spłatę części kredytu lub bezpośrednie dofinansowanie. Kluczowe dla uzyskania wsparcia jest spełnienie określonych kryteriów, w tym przedstawienie audytu energetycznego lub remontowego.

Kto może skorzystać ze wsparcia Funduszu Termomodernizacji i Remontów?

Ze wsparcia FTiR może skorzystać szerokie grono podmiotów, które są właścicielami lub zarządcami budynków mieszkalnych oraz użyteczności publicznej i zamierzają przeprowadzić inwestycje poprawiające efektywność energetyczną lub stan techniczny nieruchomości.

Główni beneficjenci Funduszu Termomodernizacji i Remontów to:

  • Gminy: Jako właściciele i zarządcy zasobów mieszkaniowych i budynków użyteczności publicznej.
  • Spółdzielnie mieszkaniowe: Jedni z najliczniejszych beneficjentów funduszu.
  • Wspólnoty mieszkaniowe: Mogą skutecznie ubiegać się o środki na inwestycje termomodernizacyjne i remontowe.
  • Właściciele domów jednorodzinnych: Osoby fizyczne, będące właścicielami domów jednorodzinnych.
  • Towarzystwa Budownictwa Społecznego (TBS): Zarządzające zasobami mieszkaniowymi na zasadach społecznego budownictwa czynszowego.
  • Społeczne Inicjatywy Mieszkaniowe (SIM): Mogą ubiegać się o środki na poprawę stanu technicznego i efektywności energetycznej zarządzanych przez siebie budynków.
  • Inne podmioty: Właściciele budynków zbiorowego zamieszkania (np. internaty, domy pomocy społecznej), lokalnych sieci ciepłowniczych czy lokalnych źródeł ciepła.

Warto zaznaczyć, że z możliwości ubiegania się o premię z FTiR wyłączone są niektóre podmioty sektora publicznego, takie jak:

  • Jednostki budżetowe.
  • Samorządowe zakłady budżetowe.

Podmioty te nie mogą skorzystać z premii termomodernizacyjnej ani remontowej.

Podstawowe warunki otrzymania dofinansowania

Aby uzyskać dofinansowanie z Funduszu Termomodernizacji i Remontów (FTiR), trzeba spełnić kilka kluczowych warunków, które zapewniają, że wsparcie trafia do projektów o największym potencjale poprawy efektywności energetycznej i stanu technicznego budynków.

Podstawowe warunki, które należy spełnić, to:

  • Cel inwestycji: Przedsięwzięcie musi być ukierunkowane na osiągnięcie konkretnych korzyści, takich jak:
    • Zmniejszenie zapotrzebowania na energię do celów ogrzewania budynku lub podgrzewania wody użytkowej.
    • Ograniczenie strat energii w lokalnych sieciach ciepłowniczych lub w lokalnych źródłach ciepła.
    • Generalna poprawa stanu technicznego budynku w zakresie jego elementów konstrukcyjnych i instalacyjnych (w przypadku premii remontowej).
  • Poziom oszczędności energii: Wymagany minimalny poziom oszczędności energii jest zróżnicowany i zależy od rodzaju przedsięwzięcia oraz wieku budynku. Mogą to być na przykład:
    • 10% oszczędności energii dla budynków modernizujących tylko system grzewczy.
    • 15% oszczędności dla budynków docieplonych po roku 1984.
    • 25% oszczędności dla starszych budynków wymagających kompleksowej modernizacji.
    • 20% oszczędności w przypadku likwidacji lokalnego źródła ciepła i przyłączenia do sieci ciepłowniczej.
  • Audyt energetyczny lub remontowy: Niezbędne jest przedstawienie oficjalnego audytu energetycznego (dla premii termomodernizacyjnej) lub audytu remontowego (dla premii remontowej). Dokument ten musi być sporządzony przez uprawnionego audytora i szczegółowo określać:
    • Zakres planowanych prac budowlanych i instalacyjnych.
    • Szacowane koszty realizacji inwestycji.
    • Prognozowane oszczędności energii, które mają zostać osiągnięte po zakończeniu prac. Audyt ten stanowi podstawę do oceny wniosku i określenia wysokości premii.
  • Finansowanie kredytowe: Kluczowym warunkiem, szczególnie w przypadku premii termomodernizacyjnej i remontowej, jest finansowanie inwestycji w co najmniej 50% z kredytu bankowego. Pozostała część kosztów może być pokryta ze środków własnych inwestora, dotacji lub innych źródeł. Fundusz nie dofinansowuje inwestycji realizowanych wyłącznie ze środków własnych.
  • Premia termomodernizacyjna: Wypłata premii termomodernizacyjnej następuje po zakończeniu i rozliczeniu inwestycji. Stanowi ona dopłatę do kredytu, pokrywając 26% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia termomodernizacyjnego.

Dodatkowe kryteria mogą dotyczyć specyficznych programów lub grup beneficjentów. Należy pamiętać, że dofinansowanie z FTiR nie obejmuje remontów, które nie przynoszą wymiernych oszczędności energii (z wyjątkiem specyficznych przypadków).

Procedura aplikacyjna do Funduszu Termomodernizacji i Remontów

Procedura aplikacyjna do Funduszu Termomodernizacji i Remontów (FTiR) to proces wieloetapowy, który wymaga współpracy z bankami komercyjnymi i Bankiem Gospodarstwa Krajowego (BGK). Głównym założeniem jest uzyskanie kredytu na realizację inwestycji, a następnie otrzymanie premii, która częściowo spłaca ten kredyt.

Typowa procedura aplikacyjna krok po kroku:

  1. Zaciągnięcie kredytu: Wybierz bank komercyjny współpracujący z BGK w ramach programu FTiR. Złóż wniosek o kredyt na realizację planowanego przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego. Bank oceni Twoją zdolność kredytową i warunki kredytu.
  2. Przygotowanie dokumentacji: Przygotuj komplet dokumentów, w tym:
    • Wniosek o premię (odpowiedni formularz dostępny w banku lub BGK).
    • Audyt energetyczny lub remontowy: Oryginalny dokument sporządzony przez certyfikowanego audytora, który określa zakres prac, kosztorys i prognozowane oszczędności energii lub zakres remontu.
    • Dokumentacja techniczna inwestycji: Projekty budowlane, kosztorysy szczegółowe, harmonogram prac, pozwolenia budowlane lub inne niezbędne dokumenty.
    • Inne dokumenty wymagane przez bank i BGK, potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości, dane wnioskodawcy itp.
  3. Złożenie wniosku w banku: Całość przygotowanej dokumentacji wraz z wnioskiem o premię złóż w banku, który udzielił kredytu. Bank sprawdzi kompletność dokumentów i przekaże je do Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) w celu dalszej weryfikacji. W niektórych przypadkach wniosek można złożyć bezpośrednio w BGK.
  4. Weryfikacja przez BGK: Bank Gospodarstwa Krajowego analizuje złożony wniosek, audyt i pozostałą dokumentację. Ocenia, czy przedsięwzięcie spełnia wymogi programu FTiR. BGK podejmuje decyzję o przyznaniu premii i określa jej wysokość.
  5. Wypłata premii: Po pozytywnej weryfikacji i przyznaniu premii, środki są przekazywane na spłatę części zaciągniętego kredytu. Premia ta jest bezzwrotną dopłatą, która zmniejsza zadłużenie wnioskodawcy wobec banku. Wypłata następuje po formalnym zakończeniu i rozliczeniu inwestycji przez wnioskodawcę.

Kluczowe jest prawidłowe przygotowanie audytu energetycznego lub remontowego, który stanowi podstawę oceny wniosku. Proces ten podkreśla znaczenie współpracy między inwestorem, bankiem komercyjnym i BGK.

Statystyki i dane dotyczące Funduszu Termomodernizacji i Remontów

Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR) odgrywa znaczącą rolę we wspieraniu modernizacji polskiego budownictwa. Skala jego działania jest odzwierciedlona w licznych statystykach i danych, pokazujących wpływ programu na poprawę efektywności energetycznej budynków w Polsce.

Kluczowe dane i statystyki dotyczące FTiR:

  • Wypłacone środki: Blisko 900 milionów złotych zostało wypłacone z programu TERMO, który jest ściśle powiązany z FTiR.
  • Liczba wniosków i umów: Złożono około 900 tysięcy wniosków, z czego 711 tysięcy zakończyło się podpisaniem umów inwestycyjnych.
  • Rodzaje zrealizowanych inwestycji:
    • Około 453 tysiące umów dotyczy kompleksowej termomodernizacji połączonej z wymianą źródeł ciepła.
    • Około 200 tysięcy umów obejmuje działania termomodernizacyjne bez konieczności wymiany źródeł ciepła.
  • Ogólna wartość programu: FTiR dysponuje znacznymi środkami, szacowanymi na około 30 miliardów złotych, pochodzącymi między innymi z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) i Funduszu Modernizacyjnego. Dodatkowo, na kontach funduszu dostępnych jest 2 miliardy złotych.
  • Intensywność wsparcia: Średnia intensywność wsparcia z FTiR wynosi zazwyczaj od 16% do 26%, w zależności od specyfiki przedsięwzięcia.

Te dane ilustrują, jak Fundusz Termomodernizacji i Remontów stał się ważnym motorem dla modernizacji budynków w Polsce, generując oszczędności energii, poprawiając komfort mieszkańców i przyczyniając się do ochrony środowiska.

Eksperckie oceny i wyzwania Funduszu Termomodernizacji i Remontów

Eksperci oceniają Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR) jako istotne narzędzie wspierające modernizację energetyczną budynków. Podkreślają jego rolę w zwiększaniu efektywności energetycznej i poprawie stanu technicznego obiektów, jednak wskazują również na istniejące wyzwania.

Główne punkty widzenia ekspertów:

  • Pozytywny wpływ na rynek: FTiR dostarcza kluczowego wsparcia finansowego dla wspólnot i spółdzielni, napędzając inwestycje w ocieplenie budynków.
  • Brak spójnej strategii: Eksperci zwracają uwagę na brak jednolitej i skoordynowanej strategii wsparcia w obszarze termomodernizacji. Istniejące programy często działają w oderwaniu od siebie.
  • Rozproszenie programów finansowania: Istnienie wielu inicjatyw, takich jak „Czyste Powietrze”, „Mój Prąd”, KPO czy FTiR, może prowadzić do chaosu informacyjnego.
  • Termomodernizacja jako stabilizator rynku: Podkreśla się, że termomodernizacja jest ważnym narzędziem do stabilizacji rynku budowlanego.
  • Potencjał rynkowy: Wzrost zainteresowania materiałami termoizolacyjnymi i perspektywy rozwoju tego sektora rynku są bezpośrednio powiązane z intensyfikacją działań termomodernizacyjnych.
  • Konieczność reformy systemu: Eksperci wskazują na pilną potrzebę reformy całego systemu wsparcia.

Podsumowując, Fundusz Termomodernizacji i Remontów jest cennym instrumentem. Jednak jego skuteczność mogłaby zostać zwiększona poprzez lepszą koordynację z innymi programami i opracowanie bardziej spójnej strategii.

Podsumowanie

Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR) to w Polsce kluczowe narzędzie dla właścicieli i zarządców budynków, którzy chcą poprawić efektywność energetyczną i stan techniczny swoich nieruchomości. Zarządzany przez BGK, fundusz oferuje premię termomodernizacyjną i remontową, które obniżają koszty inwestycji realizowanych z kredytów. Dzięki temu można zmniejszyć zużycie energii, koszty ogrzewania, poprawić komfort życia mieszkańców i walczyć ze smogiem.

FTiR umożliwia dofinansowanie działań termomodernizacyjnych (ocieplenie, wymiana okien, modernizacja ogrzewania, OZE) oraz remontów technicznych. Program jest dostępny dla gmin, spółdzielni, wspólnot, TBS-ów, SIM-ów oraz osób fizycznych, z wyłączeniem jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych.

Chociaż FTiR ma duży potencjał i przyczynił się do modernizacji setek tysięcy budynków, eksperci wskazują na potrzebę lepszej koordynacji z innymi programami i stworzenia bardziej spójnej strategii. Mimo tych wyzwań, Fundusz Termomodernizacji i Remontów pozostaje nieocenionym narzędziem w dążeniu do bardziej efektywnego energetycznie i przyjaznego środowisku budownictwa w Polsce.

Sprawdź, czy Twoja inwestycja kwalifikuje się do wsparcia z Funduszu Termomodernizacji i Remontów. Skontaktuj się z doradcą energetycznym lub swoim bankiem, aby dowiedzieć się więcej!

FAQ – najczęściej zadawane pytania o FTiR

Czy mogę otrzymać premię termomodernizacyjną, jeśli finansuję inwestycję z własnych środków?

Nie, premia termomodernizacyjna jest dopłatą do kredytu zaciągniętego na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Fundusz nie przewiduje premii dla inwestycji finansowanych w całości ze środków własnych. Co najmniej 50% kosztów kwalifikowanych musi pochodzić z kredytu bankowego.

Jakie dokumenty są niezbędne do złożenia wniosku o premię?

Do złożenia wniosku o premię potrzebne są: wypełniony formularz wniosku o premię, oryginalny audyt energetyczny lub remontowy, dokumentacja techniczna inwestycji (projekty, kosztorysy, pozwolenia) oraz dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości i tożsamość wnioskodawcy.

Czy FTiR finansuje również remonty budynków, które nie dotyczą bezpośrednio efektywności energetycznej?

Tak, oprócz premii termomodernizacyjnej, FTiR oferuje również premię remontową. Premia ta może być przyznana na przedsięwzięcia dotyczące poprawy stanu technicznego budynku, które niekoniecznie bezpośrednio prowadzą do znaczących oszczędności energii, ale poprawiają ogólne warunki mieszkaniowe lub bezpieczeństwo użytkowania. Wymagany jest audyt remontowy.

Jakie są główne różnice między premią termomodernizacyjną a premią remontową?

Główna różnica polega na celu inwestycji. Premia termomodernizacyjna jest na przedsięwzięcia mające na celu zmniejszenie zapotrzebowania na energię. Premia remontowa wspiera prace mające na celu poprawę stanu technicznego budynku. Oba rodzaje premii wymagają zaciągnięcia kredytu.

Czy jednostki budżetowe mogą ubiegać się o środki z Funduszu?

Nie, jednostki budżetowe oraz samorządowe zakłady budżetowe są wyłączone z możliwości ubiegania się o premię termomodernizacyjną i remontową z Funduszu Termomodernizacji i Remontów. Program skierowany jest głównie do właścicieli i zarządców budynków prywatnych, spółdzielni, wspólnot mieszkaniowych oraz samorządów.

 

Poszukujesz agencji SEO w celu wypozycjonowania swojego serwisu? Skontaktujmy się!

Paweł Cengiel

Specjalista SEO @ SEO-WWW.PL

Cechuję się holistycznym podejściem do SEO, tworzę i wdrażam kompleksowe strategie, które odpowiadają na konkretne potrzeby biznesowe. W pracy stawiam na SEO oparte na danych (Data-Driven SEO), jakość i odpowiedzialność. Największą satysfakcję daje mi dobrze wykonane zadanie i widoczny postęp – to jest mój „drive”.

Wykorzystuję narzędzia oparte na sztucznej inteligencji w procesie analizy, planowania i optymalizacji działań SEO. Z każdym dniem AI wspiera mnie w coraz większej liczbie wykonywanych czynności i tym samym zwiększa moją skuteczność.

 

Podziel się treścią:
Kategoria:

Wpisy, które mogą Cię również zainteresować: