Zwolnienie z VAT – co to jest? Kiedy i jak z niego skorzystać? Poradnik

W polskim prawie jest taka opcja – można nie naliczać i nie płacić VAT-u od pewnych sprzedaży, nawet jeśli normalnie by podlegały temu podatkowi. To spora ulga dla niektórych przedsiębiorców, bo oznacza mniej papierkowej roboty i często niższe ceny dla klientów. Pamiętaj jednak, że zwolnienie dotyczy konkretnych usług czy towarów, a nie całego przedsiębiorcy. Co to w praktyce oznacza? Nie doliczasz VAT-u do faktur, nie składasz standardowych deklaracji VAT, ale zazwyczaj tracisz prawo do odliczania VAT-u z faktur zakupowych. W naszym systemie podatkowym wyróżniamy dwa główne rodzaje zwolnień: podmiotowe, czyli zależne od obrotu, oraz przedmiotowe, kiedy zwolniony jest sam rodzaj usługi lub towaru.

Zwolnienie z VAT – o co w tym chodzi?

Co to jest to zwolnienie z VAT?

Wyobraź sobie, że możesz nie naliczać VAT-u od pewnych transakcji. Właśnie na tym polega zwolnienie z VAT – to zapisane w przepisach prawo, które pozwala pewnym przedsiębiorcom ominąć podatek od towarów i usług. Dla Ciebie oznacza to przede wszystkim koniec zmartwień o standardowe deklaracje VAT i prowadzenie skomplikowanych rejestrów. Jest jednak pewien haczyk: zazwyczaj tracisz prawo do odliczania VAT-u zapłaconego przy zakupach. To jedna z kluczowych zasad, która decyduje o opłacalności całej tej „zabawy”.

Dwa główne typy zwolnień z VAT

W polskim prawie podatkowym mamy dwa główne rodzaje zwolnień. Pierwszy to zwolnienie podmiotowe – przysługuje tym, którzy w poprzednim roku nie przekroczyli ustalonego progu obrotu. Ten limit jest co jakiś czas aktualizowany, a od 2026 roku ma wynosić 240 000 zł. Drugi typ to zwolnienie przedmiotowe – dotyczy konkretnych towarów i usług wymienionych w ustawie, niezależnie od tego, ile zarabiasz. Najczęściej spotkasz je przy usługach medycznych, edukacyjnych czy finansowych.

Kiedy możesz skorzystać ze zwolnienia podmiotowego?

Limit sprzedaży – ile można zarobić?

Zwolnienie podmiotowe jest mocno związane z obrotem. Do końca 2025 roku, jeśli Twoja sprzedaż opodatkowana nie przekroczyła 200 000 zł netto w poprzednim roku, możesz liczyć na zwolnienie. Od 1 stycznia 2026 roku ten próg urośnie do 240 000 zł. Pamiętaj, że do tego limitu wlicza się tylko sprzedaż opodatkowaną VAT. Pewne transakcje, jak na przykład wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, są z tego wyłączone. Jak przekroczysz ten limit, choćby o złotówkę, od razu tracisz prawo do zwolnienia.

Komu nie przysługuje zwolnienie podmiotowe?

Nawet jeśli Twój obrót jest niski, pewne rodzaje działalności automatycznie wykluczają Cię ze zwolnienia podmiotowego. Dotyczy to na przykład firm świadczących usługi prawnicze, doradcze (choć są wyjątki), jubilerskie, a także tych, które zajmują się windykacją czy factoringiem. Dodatkowo, w załączniku do ustawy o VAT jest lista towarów, których sprzedaż uniemożliwia korzystanie ze zwolnienia, nawet przy niskim obrocie. Znajdują się tam m.in. pewne komputery, części samochodowe czy towary objęte specjalnym nadzorem. Jeśli prowadzisz którąś z tych działalności, musisz być czynnym podatnikiem VAT.

Formalności – co musisz zrobić?

Żeby móc korzystać ze zwolnienia podmiotowego, musisz spełnić kilka formalnych wymogów. Przede wszystkim, Twoja firma musi mieć siedzibę w Polsce. Firmy zagraniczne generalnie nie mogą skorzystać z tego zwolnienia. Ważny jest też Twój status – jeśli już jesteś zarejestrowany jako czynny podatnik VAT, nie możesz przejść na zwolnienie. Rejestracji dokonuje się na formularzu VAT-R, zaznaczając odpowiednią opcję wskazującą, że jesteś „zwolniony”.

Zwolnienie przedmiotowe – dla kogo?

Jakie usługi i towary są zwolnione?

Zwolnienie przedmiotowe obejmuje sporo usług i towarów, które są zwolnione z VAT niezależnie od tego, ile zarabiasz. Najczęściej spotkasz je przy:

• usługach medycznych, które muszą być świadczone przez wykwalifikowany personel i służyć zdrowiu pacjenta,
• usługach edukacyjnych realizowanych w ramach systemu oświaty lub przez uczelnie wyższe,
• usługach finansowych, takich jak udzielanie kredytów, pożyczek czy usługi ubezpieczeniowe,
• najmie lokali mieszkalnych na cele mieszkaniowe.

Ważne: to zwolnienie jest zazwyczaj obowiązkowe. Jeśli prowadzisz działalność objętą tym przepisem, nie możesz z niego zrezygnować.

Obowiązki przedsiębiorcy ze zwolnieniem przedmiotowym

Nawet jeśli korzystasz ze zwolnienia przedmiotowego, nadal masz pewne obowiązki. Musisz prawidłowo dokumentować swoje transakcje i wystawiać faktury, ale bez VAT-u. Koniecznie zaznacz na fakturze podstawę prawną zwolnienia, czyli numer artykułu i paragrafu z ustawy o VAT. Jeśli Twoja firma świadczy zarówno usługi zwolnione przedmiotowo, jak i te opodatkowane VAT, musisz bardzo uważać, żeby wszystko było prawidłowo rozdzielone i ewidencjonowane.

Opłacalność zwolnienia z VAT – kiedy warto się na nie zdecydować?

Zalety zwolnienia z VAT

Zwolnienie z VAT to całkiem sporo korzyści. Przede wszystkim – mniej papierkowej roboty. Nie składasz deklaracji VAT ani plików JPK_V7, co oznacza mniej biurokracji i często niższe koszty obsługi księgowej. Do tego dochodzi kwestia cen. Oferowanie produktów bez VAT-u to spora zaleta przy kontaktach z klientami indywidualnymi (B2C) – możesz zaoferować niższe ceny brutto i być bardziej konkurencyjny. Zwolnienie jest szczególnie dobre dla mikroprzedsiębiorców, którzy na początku mogą skupić się na rozwoju firmy, a nie na skomplikowanych rozliczeniach podatkowych.

Wady i ryzyka zwolnienia z VAT

Ale są też minusy. Największy to brak prawa do odliczania VAT-u naliczonego od zakupów. Cały VAT zapłacony na fakturach kosztowych staje się dla Ciebie realnym wydatkiem. To bardzo odczuwalne dla firm z wysokimi kosztami objętymi VAT-em, np. budowlanych czy produkcyjnych. W kontaktach z innymi firmami (B2B) klienci często wolą faktury z VAT, bo mogą go sobie odliczyć, co sprawia, że Twoja oferta może być mniej atrakcyjna. Poza tym, limit obrotu to pewna bariera rozwoju, a brak możliwości odzyskania VAT-u przy dużych inwestycjach może znacząco podnieść ich koszt.

Kiedy zwolnienie z VAT jest najlepszym wyborem?

Decyzja o zwolnieniu z VAT powinna być dobrze przemyślana i dopasowana do Twojej działalności. Najczęściej jest to najlepszy wybór dla firm, które działają głównie w sektorze B2C, czyli sprzedają usługi lub towary klientom indywidualnym. Świetnie sprawdzi się też u przedsiębiorców, którzy mają niskie koszty zakupów obciążone VAT-em i cenią sobie prostotę księgowości. Pamiętaj też, że od 2026 roku limit obrotu ma wzrosnąć do 240 000 zł, co daje większą swobodę i pozwala dłużej pozostać poza systemem VAT.

Podsumowanie

Zwolnienie z VAT to narzędzie, które może przynieść spore korzyści, ale jego opłacalność zależy od profilu Twojej działalności. Eksperci podatkowi zgodnie podkreślają, że zwolnienie podmiotowe jest dobre dla mikroprzedsiębiorców z niskimi kosztami zakupów z VAT, którzy działają głównie dla klientów indywidualnych i cenią sobie uproszczenia administracyjne. Z drugiej strony, firmy z wysokimi kosztami zakupów VAT lub te, które dużo współpracują z innymi firmami (B2B), zazwyczaj lepiej wychodzą na byciu czynnym podatnikiem VAT. Pozwala to na odliczanie VAT-u i daje lepszą pozycję na rynku. Eksperci odradzają sztuczne dzielenie działalności na kilka podmiotów, żeby ominąć limit obrotu – to ryzykowne i może zostać zakwestionowane przez organy podatkowe. Zawsze dokładnie analizuj swój model biznesowy, strukturę kosztów i klientów, zanim podejmiesz ostateczną decyzję.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zwolnienie z VAT

Czy mogę przejść na zwolnienie z VAT w trakcie roku?

Tak, jeśli zaczynasz działalność i przewidujesz, że Twój roczny obrót nie przekroczy limitu (lub jego proporcjonalnej części, jeśli działasz krócej niż rok). Jeśli prowadzisz firmę cały rok i w poprzednim roku mieściłeś się w limicie, możesz zostać na zwolnieniu. Ale uwaga – jeśli w trakcie bieżącego roku przekroczysz limit, tracisz prawo do zwolnienia od transakcji, która spowodowała przekroczenie.

Co się stanie, gdy przekroczę limit obrotu do zwolnienia z VAT?

Jeśli przekroczysz limit, który uprawnia Cię do zwolnienia podmiotowego z VAT, automatycznie tracisz to prawo. Od momentu, gdy łączna wartość sprzedaży opodatkowanej przekroczy ustalony limit (np. 200 000 zł do końca 2025 r. lub 240 000 zł od 2026 r.), musisz zarejestrować się jako czynny podatnik VAT. Od tego momentu masz obowiązek naliczania i odprowadzania VAT od wszystkich kolejnych sprzedaży oraz składania odpowiednich deklaracji.

Czy firma zwolniona z VAT może wystawiać faktury?

Oczywiście! Firma korzystająca ze zwolnienia z VAT jak najbardziej może wystawiać faktury. Po prostu nie mogą one zawierać kwoty podatku VAT ani kwoty podatku naliczonego. Na fakturze powinna się znaleźć wyraźna informacja o podstawie prawnej zwolnienia, na przykład Art. 113 ustawy o VAT w przypadku zwolnienia podmiotowego, lub Art. 43 ustawy o VAT przy zwolnieniu przedmiotowym.

Czy jeśli mam zwolnienie podmiotowe, to obejmuje ono wszystkie moje transakcje?

Zasadniczo tak. Zwolnienie podmiotowe, oparte na limicie obrotu, obejmuje całą sprzedaż przedsiębiorcy, pod warunkiem że łączna wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła ustawowego limitu. Jednakże, jeśli prowadzisz działalność objętą zwolnieniem przedmiotowym (np. usługi medyczne), te konkretne czynności pozostają zwolnione niezależnie od Twojego ogólnego obrotu i mogą nie wliczać się do limitu zwolnienia podmiotowego, jeśli tak stanowią przepisy.

Jaka jest różnica między zwolnieniem podmiotowym a przedmiotowym?

Różnica tkwi w kryterium przyznawania zwolnienia. Zwolnienie podmiotowe zależy od wysokości rocznego obrotu – musisz zmieścić się w określonym limicie sprzedaży opodatkowanej. Natomiast zwolnienie przedmiotowe dotyczy rodzaju wykonywanych czynności (towarów lub usług), które są wymienione w ustawie o VAT, i przysługuje niezależnie od tego, ile zarabiasz.

 

Poszukujesz agencji SEO w celu wypozycjonowania swojego serwisu? Skontaktujmy się!