GPSR – co to? Jak zapewnić bezpieczeństwo produktów konsumenckich w UE? Poradnik

Nadchodzące ogólne rozporządzenie o bezpieczeństwie produktów (GPSR) znacząco zmieni sposób, w jaki firmy dbają o bezpieczeństwo produktów sprzedawanych na terenie Unii Europejskiej. Nowe przepisy, formalnie znane jako Rozporządzenie (UE) 2023/988, zastąpią starszą Dyrektywę o ogólnym bezpieczeństwie produktów (2001/95/WE). Wprowadzają one bardziej kompleksowe i zharmonizowane ramy prawne dotyczące bezpieczeństwa produktów konsumenckich na terenie Unii Europejskiej i Irlandii Północnej. Kluczowa data dla wszystkich przedsiębiorców to 13 grudnia 2024 roku, kiedy GPSR wejdzie w życie. To obszerne prawo obejmuje praktycznie wszystkie produkty konsumenckie, które nie są objęte specyficznymi, branżowymi przepisami UE. Nasz poradnik ma na celu wyjaśnienie GPSR, przedstawienie jego kluczowych wymagań, konsekwencji dla różnych typów firm oraz praktycznych kroków, które należy podjąć, aby zapewnić zgodność z GPSR.

Czym jest Ogólne rozporządzenie UE o bezpieczeństwie produktów (GPSR)?

GPSR to nadrzędne rozporządzenie UE, którego celem jest podniesienie standardów bezpieczeństwa produktów konsumenckich dostępnych na rynku europejskim. Zastępuje ono poprzednią Dyrektywę o ogólnym bezpieczeństwie produktów (2001/95/WE), unowocześniając i wzmacniając ramy prawne, aby lepiej chronić konsumentów w dzisiejszym środowisku rynkowym. Zakres GPSR jest celowo szeroki i obejmuje ogromną gamę produktów konsumenckich, które nie są żywnością, w tym te nowe, używane, naprawiane, a nawet odnowione. Oznacza to, że przedmioty od codziennych urządzeń elektrycznych i zabawek, po meble, odzież, a coraz częściej również urządzenia podłączone do sieci z możliwością aktualizacji oprogramowania, będą podlegać jego przepisom.

Jednak pewne kategorie produktów są wyłączone z jego zakresu ze względu na istniejące, specyficzne przepisy. Dotyczy to głównie produktów leczniczych, żywności, żywych zwierząt i roślin oraz antyków. Rozporządzenie obejmuje terytorialnie wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej oraz Irlandię Północną, zapewniając spójny poziom bezpieczeństwa produktów konsumenckich na tych obszarach. Harmonizując przepisy i wprowadzając nowe obowiązki, GPSR ma na celu stworzenie bezpieczniejszego środowiska dla konsumentów i jaśniejszych ram prawnych dla firm działających na terenie UE.

Kluczowe wymagania GPSR

Obowiązkowe oceny ryzyka w ramach GPSR

Zgodnie z GPSR, firmy są prawnie zobowiązane do przeprowadzenia dokładnych ocen ryzyka przed wprowadzeniem jakiegokolwiek produktu na rynek UE. Oceny te muszą systematycznie identyfikować i analizować potencjalne zagrożenia związane z produktem. Ocena powinna uwzględniać nie tylko zamierzone użycie produktu, ale także wszelkie możliwe nieprawidłowe zastosowania. Kluczowe obszary do analizy obejmują:

• projekt produktu,
• użyte materiały,
• charakterystykę docelowych użytkowników (ze szczególnym uwzględnieniem grup wrażliwych),
• potencjalny wpływ na środowisko.

W przypadku urządzeń inteligentnych i produktów podłączonych do sieci, ocena ryzyka musi również obejmować ryzyka związane z cyberbezpieczeństwem i ryzyka związane z AI, zapewniając, że te rozwijające się czynniki technologiczne zostaną uwzględnione.

Wzmocniona identyfikowalność i identyfikacja produktu zgodnie z GPSR

GPSR nakłada obowiązek wzmocnionej identyfikowalności wszystkich produktów konsumenckich, aby umożliwić szybką identyfikację i wycofanie z rynku niebezpiecznych przedmiotów. Firmy muszą wdrożyć systemy, które pozwolą im śledzić produkty zarówno „w przód” (wobec dystrybutorów i konsumentów), jak i „wstecz” (wzdłuż łańcucha dostaw). Wymaga to obecności unikalnych identyfikatorów na samym produkcie lub jego opakowaniu, takich jak numery partii, numery serii lub numery identyfikacyjne. Warto zaznaczyć, że opieranie się wyłącznie na kodach QR generalnie nie jest wystarczające do spełnienia tych wymogów identyfikowalności.

Informacje o producencie i importerze wymagane przez GPSR

Podstawowym wymogiem GPSR jest jasne podanie informacji o producencie. Nazwa i dane kontaktowe producenta muszą być wyraźnie widoczne na produkcie, jego opakowaniu lub w dołączonej dokumentacji. W przypadku produktów pochodzących spoza UE, importer również ponosi znaczną odpowiedzialność i musi jasno podać swoją nazwę i dane kontaktowe na produkcie, jego opakowaniu lub karcie kontaktowej. Informacje te są również kluczowe dla sprzedaży online i muszą być łatwo dostępne w opisach produktów.

Wymagania dotyczące oznakowania i informacji o bezpieczeństwie narzucone przez GPSR

Oznakowanie i informacje o bezpieczeństwie dostarczane z produktem muszą być jasne, zrozumiałe i przedstawione w lokalnych językach państw członkowskich UE, w których produkt jest sprzedawany. Obejmuje to podstawowe ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa, jasne instrukcje użytkowania oraz wszelkie obowiązujące oznaczenia zgodności, takie jak oznaczenie CE, tam gdzie ma to zastosowanie dla określonych kategorii produktów. Poza tymi ogólnymi wymogami, produkty mogą wymagać wyświetlania innych specyficznych etykiet bezpieczeństwa lub ostrzeżeń, podyktowanych charakterem produktu i jego potencjalnymi ryzykami, co zapewni konsumentom wszystkie niezbędne informacje do bezpiecznego użytkowania produktu.

Obowiązek posiadania osoby odpowiedzialnej w UE zgodnie z GPSR

Znaczącym nowym obowiązkiem wynikającym z GPSR jest wymóg wyznaczenia osoby odpowiedzialnej z siedzibą w UE. Ta osoba lub podmiot pełni rolę punktu kontaktowego w Unii Europejskiej dla organów regulacyjnych i konsumentów w sprawach dotyczących bezpieczeństwa produktów. Wymóg posiadania osoby odpowiedzialnej w UE ma na celu zapewnienie wyraźnie wyznaczonej strony odpowiedzialnej za zgodność na rynku UE, ułatwiając komunikację i szybkie działania w przypadku obaw dotyczących bezpieczeństwa lub wycofania produktów z rynku. Ta rola jest szczególnie ważna dla firm spoza UE.

Jak zgłaszane są incydenty zgodnie z GPSR?

Ogólne rozporządzenie o bezpieczeństwie produktów (GPSR) nakłada ścisły obowiązek zgłaszania przez firmy wszelkich zidentyfikowanych incydentów związanych z bezpieczeństwem ich produktów. Zgłoszenia te muszą nastąpić w bardzo krótkim terminie – konkretnie dwóch dni roboczych od momentu uzyskania informacji o ryzyku. Zgłoszenia te są zazwyczaj dokonywane za pośrednictwem systemu EU Safety Gate (wcześniej znanego jako RAPEX). System ten umożliwia szybkie rozpowszechnianie informacji o niebezpiecznych produktach znalezionych na rynku, co pozwala organom i firmom w całej UE na podjęcie niezbędnych działań, takich jak wycofanie produktów z rynku.

Konsekwencje dla różnych firm i handlu elektronicznego

Konsekwencje dla platform handlu elektronicznego i rynków online w ramach GPSR

Platformy handlu elektronicznego i rynki online stoją w obliczu znacznie zwiększonych obowiązków wynikających z GPSR. Obecnie muszą one aktywnie weryfikować zgodność z GPSR produktów sprzedawanych za ich pośrednictwem. Obejmuje to zapewnienie, że wymagane informacje, takie jak dane producenta, unikalne identyfikatory produktu i ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa, są jasno wyświetlane w ofertach produktów. Ponadto platformy muszą wdrożyć procedury usuwania produktów uznanych za niezgodne lub stwarzające ryzyko dla bezpieczeństwa. Te rozszerzone obowiązki mają bezpośredni wpływ na firmy zajmujące się sprzedażą online i celujące w rynek UE.

Konsekwencje dla eksporterów spoza UE w ramach GPSR

Dla eksporterów spoza UE, takich jak eksporterzy z USA, GPSR wprowadza kluczowe wyzwania związane z zgodnością. Jeśli ich produkty są dostępne na rynku UE lub Irlandii Północnej, te firmy muszą przestrzegać wszystkich wymogów GPSR. Kluczowym obowiązkiem jest często wyznaczenie osoby odpowiedzialnej z siedzibą w UE, która działa jako lokalny punkt kontaktowy i przedstawiciel prawny w sprawach dotyczących bezpieczeństwa produktów. Nawigowanie przez potencjalne komplikacje związane z unikalną pozycją Irlandii Północnej po Brexicie może również stanowić dodatkową warstwę trudności w zapewnieniu zgodności dla tych firm.

Konsekwencje dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w ramach GPSR

GPSR wprowadza potencjalne obciążenia związane z zgodnością dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Chociaż rozporządzenie ma na celu harmonizację standardów bezpieczeństwa, zwiększone wymagania administracyjne dotyczące ocen ryzyka, dokumentacji i identyfikowalności mogą stanowić znaczącą inwestycję. MŚP mogą mieć trudności z alokacją niezbędnych zasobów na zgodność, co może wpłynąć na ich marże zysku i zdolność operacyjną. Dostosowanie się do tych nowych przepisów wymaga starannego planowania i potencjalnie poszukiwania zewnętrznej wiedzy lub rozwiązań w zakresie zgodności, aby zarządzać dodatkowymi kosztami i złożonościami.

Konsekwencje dla towarów używanych, naprawianych i odnawianych w ramach GPSR

Ogólne rozporządzenie o bezpieczeństwie produktów (GPSR) wyraźnie rozszerza swój zakres na towary używane, naprawiane i odnawiane. Oznacza to, że te przedmioty nie są już zwolnione i muszą być zgodne z wymogami bezpieczeństwa rozporządzenia. Firmy sprzedające takie produkty będą musiały zapewnić, że spełniają one te same standardy co nowe produkty w zakresie ocen ryzyka, oznakowania, identyfikowalności i dostarczania niezbędnych informacji o bezpieczeństwie. To rozszerzenie ma na celu zapewnienie spójnego poziomu bezpieczeństwa produktów konsumenckich, niezależnie od stanu produktu, zamykając potencjalne luki dla przedmiotów, które mogłyby ponownie trafić na rynek.

Wyzwania i ograniczenia GPSR

Obciążenia związane z dokumentacją i identyfikowalnością narzucone przez GPSR

Znaczącym wyzwaniem w ramach GPSR są obszerne obciążenia związane z dokumentacją i identyfikowalnością. Firmy są zobowiązane do przechowywania dokumentacji technicznej, która obejmuje szczegółowe oceny ryzyka, przez okres 10 lat od momentu wprowadzenia produktu na rynek. Wymaga to solidnych systemów prowadzenia dokumentacji. Ponadto, wzmocnione wymogi dotyczące identyfikowalności oznaczają, że firmy muszą być w stanie dokładnie śledzić produkty w całym łańcuchu dostaw, od surowców po konsumenta końcowego. Obejmuje to wdrażanie unikalnych identyfikatorów, takich jak numery partii lub numery seryjne na produktach i utrzymywanie szczegółowych zapisów, co może być skomplikowane i zasobochłonne, szczególnie dla firm o złożonych sieciach dostaw.

Egzekwowanie i sankcje związane z GPSR

GPSR znacznie wzmacnia nadzór rynku i egzekwowanie przepisów przez organy UE. Organy nadzoru rynku państw członkowskich otrzymują większe uprawnienia do inspekcji produktów, przeprowadzania losowych kontroli i udostępniania danych, co prowadzi do bardziej rygorystycznego nadzoru. W związku z tym potencjalne sankcje za nieprzestrzeganie przepisów są znaczne. Mogą one obejmować wysokie grzywny, obowiązkowe wycofanie produktów z rynku, zakaz sprzedaży na rynku UE, postępowanie sądowe i poważne szkody reputacyjne. Dokładne sankcje mogą się różnić w poszczególnych państwach członkowskich, co dodaje kolejną warstwę złożoności dla firm działających w całej UE.

Wyzwania związane z nawigacją w nowych wymogach GPSR

Nawigacja w nowych wymogach GPSR stawia przed nami szereg wyzwań. Jednym z problemów jest potencjalna niepewność z powodu ograniczonego przewodnictwa lub późnych wyjaśnień ze strony organów UE i brytyjskich w zakresie konkretnych aspektów rozporządzenia. Włączenie nowych czynników bezpieczeństwa, takich jak cyberbezpieczeństwo i ryzyka związane z AI w urządzeniach połączonych, wprowadza złożoności, których firmy mogły wcześniej nie uwzględniać w swoich protokołach bezpieczeństwa. Dla eksporterów spoza UE potrzeba wyznaczenia osoby odpowiedzialnej z siedzibą w UE i zrozumienia niuansów dostępu do rynku, szczególnie w odniesieniu do Irlandii Północnej, dodaje dalszej złożoności. Proaktywne zaangażowanie i poszukiwanie fachowej porady są kluczowe do skutecznego zarządzania tymi wyzwaniami.

Przygotowanie do zgodności z GPSR

Kluczowe kroki w przygotowaniu do zgodności z GPSR

Aby zapewnić zgodność z GPSR, firmy powinny podjąć kilka proaktywnych kroków. Po pierwsze, konieczne jest przejrzenie całego portfolio produktów w celu zidentyfikowania, które produkty będą objęte nowym rozporządzeniem. Po drugie, przeprowadź dokładne oceny ryzyka dla wszystkich odpowiednich produktów, dokumentując potencjalne zagrożenia i środki zaradcze. Po trzecie, ustanów solidne systemy identyfikowalności, które pozwolą na śledzenie produktów w całym łańcuchu dostaw. Upewnij się, że wszystkie produkty wyraźnie wyświetlają dokładne informacje o producencie i odpowiednie oznakowanie bezpieczeństwa. Jeśli jesteś importerem lub producentem spoza UE, musisz wyznaczyć osobę odpowiedzialną z siedzibą w UE. Na koniec upewnij się, że Twoja dokumentacja techniczna jest aktualna i przechowywana przez wymagany okres 10 lat, oraz stwórz system monitorowania systemu EU Safety Gate pod kątem wszelkich istotnych alertów.

Podsumowanie

Ogólne rozporządzenie o bezpieczeństwie produktów (GPSR) stanowi znaczący krok naprzód w unijnym prawodawstwie dotyczącym bezpieczeństwa produktów, a jego termin wejścia w życie, 13 grudnia 2024 roku, zbliża się wielkimi krokami. To kompleksowe rozporządzenie nakłada nowe obowiązki na firmy dotyczące oceny ryzyka, identyfikowalności, przekazywania informacji i zgłaszania incydentów dla szerokiej gamy produktów konsumenckich. Zrozumienie i wdrożenie tych wymogów to nie tylko kwestia zgodności; jest to kluczowe dla utrzymania dostępu do rynku Unii Europejskiej i ochrony dobrostanu konsumentów. Proaktywne przygotowanie, obejmujące szczegółowe oceny ryzyka, solidną dokumentację i potencjalne wyznaczenie osoby odpowiedzialnej z siedzibą w UE, jest niezbędne. Firmy, które już teraz priorytetowo traktują zgodność z GPSR, będą lepiej przygotowane do skutecznego sprostania tym zmianom i uniknięcia surowych kar za ich nieprzestrzeganie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o GPSR

Jaka jest główna różnica między starą dyrektywą GPSD a nowym rozporządzeniem GPSR?

GPSR (Rozporządzenie (UE) 2023/988) to bardziej kompleksowe i rygorystyczne rozporządzenie UE niż poprzednia Dyrektywa o ogólnym bezpieczeństwie produktów (2001/95/WE). Wprowadza ono obowiązkowe oceny ryzyka, wzmocnioną identyfikowalność, osobę odpowiedzialną w UE i surowsze zasady dotyczące sprzedaży online, a wszystko to zaczyna obowiązywać od 13 grudnia 2024 roku.

Czy muszę przestrzegać GPSR, jeśli jestem eksporterem z USA sprzedającym do UE?

Tak, jeśli Twoje produkty są dostępne na rynku UE lub Irlandii Północnej, eksporterzy z USA muszą przestrzegać GPSR. Często wiąże się to z wyznaczeniem osoby odpowiedzialnej z siedzibą w UE, która będzie działać jako punkt kontaktowy dla organów i konsumentów.

Jakie produkty są zwolnione z GPSR?

Główne zwolnienia obejmują produkty lecznicze, żywność, żywe zwierzęta i rośliny oraz antyki. Produkty objęte specyficznym ustawodawstwem branżowym również są zwolnione, jeśli te przepisy dotyczą wszystkich istotnych ryzyk związanych z produktem.

Jak długo muszę przechowywać dokumentację techniczną i oceny ryzyka zgodnie z GPSR?

Firmy muszą przechowywać dokumentację techniczną, w tym oceny ryzyka, przez 10 lat od momentu wprowadzenia produktu na rynek. Zapewnia to dostępność informacji o bezpieczeństwie do celów przeglądu regulacyjnego lub w przypadku incydentu.

Jakie są główne konsekwencje nieprzestrzegania GPSR?

Nieprzestrzeganie przepisów może prowadzić do znaczących sankcji, w tym wysokich grzywien, wycofania produktów z rynku, zakazu sprzedaży, postępowań sądowych i poważnych szkód reputacyjnych, co wpłynie na sprzedaż i działalność firmy. Organy mają wzmocnione uprawnienia do egzekwowania rozporządzenia na terenie całej UE.

Tabela podsumowująca kluczowe zmiany wprowadzone przez GPSR

Obszar	Stara Dyrektywa (GPSD)	Nowe Rozporządzenie (GPSR)
Status prawny	Dyrektywa (wymagała implementacji przez państwa członkowskie)	Rozporządzenie (bezpośrednio stosowalne we wszystkich państwach członkowskich)
Ocena ryzyka	Zalecana, ale nie zawsze obowiązkowa i szczegółowa	Obowiązkowa, systematyczna i kompleksowa ocena ryzyka przed wprowadzeniem produktu na rynek. Uwzględnia AI i cyberbezpieczeństwo.
Identyfikowalność	Ogólne wymogi, często niewystarczające	Wzmocniona, wymaga unikalnych identyfikatorów (np. numer partii, seria) na produkcie lub opakowaniu.
Osoba odpowiedzialna	Brak specyficznego wymogu UE	Obowiązek wyznaczenia osoby odpowiedzialnej z siedzibą w UE (szczególnie dla firm spoza UE).
Produkty używane/odnowione	Często wyłączone lub niejasne zasady	Wyraźnie objęte zakresem GPSR, muszą spełniać te same standardy bezpieczeństwa.
Platformy internetowe	Ograniczona odpowiedzialność	Zwiększona odpowiedzialność za weryfikację zgodności produktów sprzedawanych przez platformę.
Zgłaszanie incydentów	Wymogi różniły się w zależności od państwa członkowskiego	Obowiązek zgłaszania w ciągu 2 dni roboczych za pośrednictwem EU Safety Gate.
Dokumentacja techniczna	Brak precyzyjnego określenia okresu przechowywania	Wymóg przechowywania przez 10 lat po wprowadzeniu produktu na rynek.
Data wejścia w życie	Wdrożona w 2001 r.	13 grudnia 2024 r.

 

Poszukujesz agencji SEO w celu wypozycjonowania swojego serwisu? Skontaktujmy się!