Odstąpienie od umowy zawartej na odległość – co to? Poznaj swoje prawa i jak z nich korzystać!

Czy zdarzyło Ci się zamówić coś przez internet, a po otrzymaniu paczki stwierdzić, że produkt nie spełnia Twoich oczekiwań? W takiej sytuacji kluczowe jest zrozumienie, czym jest odstąpienie od umowy zawartej na odległość. To fundamentalne prawo do odstąpienia, które przysługuje Ci jako konsumentowi, pozwala Ci jednostronnie rozwiązać umowę bez podawania powodu i bez ponoszenia dodatkowych kosztów, w określonym terminie. Zrozumienie zasad tego prawa jest niezbędne do świadomego dokonywania zakupów w dzisiejszym, cyfrowym świecie. W tym przewodniku dowiesz się, czym dokładnie jest umowa na odległość, jakie masz terminy na odstąpienie, jak to zrobić, jakie są skutki odstąpienia od umowy oraz kiedy to prawo nie obowiązuje.

Czym jest umowa zawarta na odległość?

Umowa zawarta na odległość to taka, którą zawieramy z konsumentem, gdy ani Ty, ani sprzedawca nie jesteście jednocześnie fizycznie obecni. To właśnie odróżnia ją od tradycyjnych zakupów w sklepie stacjonarnym. Umowa na odległość zawierana jest wyłącznie za pomocą środków komunikacji na odległość.

Najczęściej zawieramy takie umowy, kiedy:* Robisz zakupy w sklepie internetowym.* Zamawiasz coś przez aplikację mobilną na swoim smartfonie.* Dokonujesz transakcji telefonicznej, negocjując warunki przez telefon.* Składasz zamówienie poprzez tradycyjną korespondencję.

Pamiętaj, że umowę na odległość należy odróżnić od umowy zawieranej poza lokalem przedsiębiorstwa. Ta druga ma miejsce na przykład, gdy akwizytor odwiedza Cię w domu. W obu przypadkach jesteś chroniony, ale zasady i terminy mogą się nieco różnić.

Kluczowe aspekty prawa do odstąpienia

Termin na odstąpienie: Twoje 14 dni

Podstawowa zasada jest prosta: masz 14 dni na odstąpienie od umowy zawartej na odległość. Ten termin odstąpienia to kluczowy element ochrony konsumenta. I co najważniejsze – nie musisz podawać żadnego powodu swojej decyzji!

Bieg 14-dniowego terminu rozpoczyna się w różnych momentach, w zależności od tego, co kupujesz:* Towary: Termin liczymy od dnia, w którym Ty (lub wskazana przez Ciebie osoba trzecia, inna niż przewoźnik) objęliście towar w fizyczne posiadanie. Jeśli umowa dotyczy dostawy wielu towarów, które przyjeżdżają osobno, termin biegnie od objęcia w posiadanie ostatniej partii lub ostatniego przedmiotu.* Usługi: Termin zaczyna biec od dnia zawarcia umowy.

Wyobraź sobie taką sytuację: paczkę z zamówionym produktem otrzymujesz w poniedziałek, 10 września. Masz 14 dni na odstąpienie, więc termin upłynie w poniedziałek, 24 września. Nadal możesz wtedy złożyć oświadczenie o odstąpieniu.

Wyjątki i wydłużone terminy

Standardowy termin odstąpienia to 14 dni, ale są sytuacje, gdy ten okres się zmienia. W przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, na przykład gdy sprzedawca odwiedza Cię w domu bez wcześniejszego umówienia lub podczas wycieczki zorganizowanej przez sprzedawcę, termin na odstąpienie wydłuża się do 30 dni.

Co więcej, bardzo istotne jest to, co dzieje się, gdy przedsiębiorca nie wywiąże się ze swoich obowiązków informacyjnych. Jeśli nie zostaniesz prawidłowo poinformowany o swoim prawie do odstąpienia, o jego warunkach, terminach i procedurze, albo o tym, kto ponosi koszty zwrotu, Twój termin odstąpienia może się znacznie wydłużyć. W takiej sytuacji możesz odstąpić od umowy aż do upływu 12 miesięcy od końca 14-dniowego (lub 30-dniowego) terminu, który pierwotnie obowiązywał. Po otrzymaniu prawidłowych informacji, termin na odstąpienie skróci się do 14 dni od daty ich przekazania. To świetne zabezpieczenie przed nieuczciwymi praktykami sprzedawców.

Forma i sposób złożenia oświadczenia

Aby skorzystać z prawa do odstąpienia od umowy, musisz złożyć oświadczenie woli w odpowiedniej formie. Prawo nie narzuca ścisłych wymogów, ale najlepiej wybrać metodę, która pozwoli Ci udowodnić, że złożyłeś oświadczenie.

Możesz to zrobić na kilka sposobów:* Pisemnie: Tradycyjny list polecony ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru to jedna z najbezpieczniejszych opcji. Pozwala jednoznacznie udowodnić datę wysłania i dostarczenia.* Elektronicznie: Wysłanie wiadomości e-mail z oświadczeniem jest również dopuszczalne i często stosowane. Ważne, żeby uzyskać potwierdzenie otrzymania wiadomości.* Ustnie: Choć prawo dopuszcza formę ustną, nie jest ona zalecana, bo trudno ją udowodnić w razie sporu.

Kluczowe jest, aby Twoje oświadczenie o odstąpieniu zostało wysłane przed upływem 14-dniowego terminu. Nie musi ono dotrzeć do przedsiębiorcy w tym samym czasie. Wystarczy zatem, że złożysz je w ostatnim dniu terminu, a sprzedawca dostanie je później. Zgodnie z prawem, oświadczenie to jest skuteczne od chwili, gdy druga strona mogła się z nim zapoznać.

Skutki prawne odstąpienia od umowy

Skuteczne odstąpienie od umowy zawartej na odległość oznacza, że umowa uważana jest za niezawartą. To podstawowy i najważniejszy efekt prawny. Niczym dziwnym, żadna ze stron nie jest już związana jej postanowieniami.

Ta zasada implikuje wzajemny obowiązek zwrotu świadczeń. Zarówno Ty, jak i przedsiębiorca musicie sobie zwrócić wszystko, co otrzymaliście od drugiej strony na mocy tej umowy.

• Twój obowiązek: Najczęściej polega on na zwrocie zakupionego towaru. Ważne jest, aby zwrócić go w stanie niepogorszonym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu (czyli np. otwarcie opakowania w celu obejrzenia produktu). Jesteś odpowiedzialny za ewentualne zmniejszenie wartości rzeczy wynikające z korzystania z niej w sposób wykraczający poza konieczny do stwierdzenia jej charakteru, cech i funkcjonowania.
• Obowiązek przedsiębiorcy: Sprzedawca musi zwrócić Ci wszystkie dokonane przez Ciebie płatności. Dotyczy to pełnej ceny zakupu, a także kosztów najtańszego oferowanego przez niego sposobu dostarczenia towaru. Jeśli wybrałeś droższą opcję dostawy (np. ekspresową), sprzedawca zwraca koszt odpowiadający najtańszej standardowej opcji.

Obowiązki stron po odstąpieniu

Po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu od umowy, obie strony mają określone obowiązki, których należy dotrzymać.

Twoje obowiązki

Podstawowym obowiązkiem konsumenta jest zwrot towaru. Zazwyczaj musisz odesłać produkt niezwłocznie, a najpóźniej w ciągu 14 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu. Przedsiębiorca może zaproponować, że sam odbierze towar, co zwalnia Cię z obowiązku jego odesłania.

Zwykle to Ty ponosisz koszty odesłania towaru do sprzedawcy. Sprzedawca musi jednak jasno poinformować o tym fakcie przed zawarciem umowy. Jeśli tego nie zrobi, może być zobowiązany do pokrycia kosztów zwrotu. Powinieneś zwrócić towar w stanie niezmienionym, bez śladów nadmiernego użytkowania.

Obowiązki przedsiębiorcy

Obowiązek przedsiębiorcy polega na niezwłocznym zwrocie środków konsumentowi. Termin na dokonanie zwrotu wynosi również 14 dni. Co ważne, przedsiębiorca musi zwrócić całą kwotę zapłaconą przez konsumenta, włączając w to pierwotne koszty dostawy (najtańszy oferowany przez niego sposób).

Przedsiębiorca ma również obowiązek informacyjny. Musi poinformować Cię o prawie do odstąpienia, jego warunkach, terminie i sposobie wykonania. Brak spełnienia tego obowiązku może prowadzić do wydłużenia terminu na odstąpienie dla konsumenta, o czym wspomniano wcześniej.

Kiedy nie można odstąpić od umowy? Kluczowe wyjątki

Choć prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość jest szerokie, nie jest ono absolutne. Istnieją konkretne sytuacje, w których konsument nie może z niego skorzystać. Są to wyjątki od prawa odstąpienia, określone głównie w art. 38 Ustawy o prawach konsumenta. Chronią one zarówno konsumentów przed pewnymi rodzajami dóbr i usług, jak i przedsiębiorców przed nadużyciami.

Główne kategorie towarów, od których zazwyczaj nie można odstąpić po otwarciu opakowania lub które są wyłączone z prawa odstąpienia, obejmują:

• Towary szybko psujące się lub o krótkim terminie przydatności (np. żywność, świeże kwiaty).
• Rzeczy dostarczane w zapieczętowanym opakowaniu, których po otwarciu nie można zwrócić ze względów higienicznych lub zdrowotnych (np. soczewki kontaktowe, kosmetyki, bielizna osobista, jeśli opakowanie zostało naruszone).
• Produkty nieprefabrykowane, wytworzone według Twojej specyfikacji lub służące zaspokojeniu Twoich zindywidualizowanych potrzeb (np. zamówienia na miarę, spersonalizowana odzież z własnym nadrukiem).
• Programy komputerowe, nagrania dźwiękowe lub wizualne dostarczane w zapieczętowanym opakowaniu, jeżeli opakowanie zostało otwarte po dostarczeniu (np. płyty CD/DVD, pamięci USB z oprogramowaniem, jeśli plomba została zerwana).
• Towary, których cena zależy od wahań na rynku finansowym, nad którymi przedsiębiorca nie sprawuje kontroli (np. akcje, obligacje, waluty).

W przypadku usług, prawo do odstąpienia również nie zawsze przysługuje:

• Usługi, jeżeli przedsiębiorca wykonał je w pełni za Twoją wyraźną zgodą, a zostałeś poinformowany o utracie prawa do odstąpienia po wykonaniu usługi (np. po zakupie i obejrzeniu kursu online).
• Pilna naprawa lub konserwacja, jeżeli wyraźnie zażądałeś, aby przedsiębiorca do Ciebie przyjechał w celu dokonania naprawy. Prawo odstąpienia nie przysługuje również do świadczenia usług, które z uwagi na swój charakter nie mogą być zwrócone lub są podatne na zepsucie (np. wezwanie hydraulika do awaryjnej naprawy).

Pamiętaj, że lista tych wyjątków od prawa odstąpienia jest szczegółowa i ma na celu zrównoważenie Twoich praw z potrzebami przedsiębiorców w specyficznych branżach.

Co mówią eksperci prawa konsumenckiego?

Eksperci prawa konsumenckiego podkreślają, że 14-dniowy termin na odstąpienie od umowy zawartej na odległość jest jednym z filarów ochrony konsumentów w Unii Europejskiej, w tym w Polsce. Umożliwia Ci on dokładne zapoznanie się z produktem lub usługą po otrzymaniu towaru, co jest szczególnie ważne w przypadku zakupów internetowych, gdzie nie można go było obejrzeć przed zakupem. Prawo to pozwala konsumentom dokonywać świadomych wyborów i chroni ich przed potencjalnymi błędnymi decyzjami zakupowymi.

Specjaliści często zwracają uwagę na problemy związane z kosztami zwrotu towarów. Zgodnie z przepisami, konsument zazwyczaj ponosi bezpośrednie koszty odesłania, chyba że przedsiębiorca zgodził się je pokryć lub nie poinformował o tym konsumenta. Eksperci krytykują również praktyki niektórych sprzedawców, którzy próbują nakładać na konsumentów nieproporcjonalne kary umowne za odstąpienie od umowy. Takie klauzule, które są rażąco niekorzystne dla konsumenta, są często uznawane przez sądy za klauzule niedozwolone i w efekcie nieważne. Podkreślają oni również znaczenie prawidłowego obliczania terminu odstąpienia, który biegnie od momentu objęcia towaru w posiadanie, a nie od daty zakupu.

Brak danych statystycznych o skali problemów

Na chwilę obecną, w publicznie dostępnych źródłach brakuje szczegółowych danych statystycznych dotyczących dokładnej skali problemów związanych z odstępowaniem od umów zawartych na odległość w Polsce. Chociaż przepisy regulujące to zagadnienie są jasne, a ich celem jest ochrona konsumentów, brakuje kompleksowych raportów ilościowych na ten temat. W wynikach wyszukiwania dominują informacje o samych przepisach prawnych, terminach i procedurach, a także o obowiązkach spoczywających na przedsiębiorcach i konsumentach.

Możliwe jest, że takie dane są gromadzone przez instytucje takie jak Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) lub Główny Urząd Statystyczny (GUS), ale nie są one łatwo dostępne w ogólnym obiegu. Brak danych nie oznacza jednak braku problemów; może po prostu odzwierciedlać brak centralnego systemu zbierania takich informacji lub skupienie się organów regulacyjnych na aspektach prawnych i edukacyjnych.

Podsumowanie

Odstąpienie od umowy zawartej na odległość to potężne prawo do odstąpienia konsumenta, które zapewnia Ci swobodę podejmowania decyzji zakupowych. Pamiętaj, że masz standardowo 14 dni na odstąpienie od większości umów zawartych przez internet czy telefon, bez konieczności podania przyczyny. Zrozumienie procedury, obowiązków obu stron oraz istniejących wyjątków jest kluczowe. Po skutecznym odstąpieniu, umowa jest traktowana jako niezawarta, a obie strony muszą zwrócić sobie wzajemne świadczenia. W przypadku braku prawidłowego poinformowania o Twoich prawach, termin na odstąpienie może zostać wydłużony. Bądź świadomym konsumentem i korzystaj z przysługujących Ci praw! Jeśli masz wątpliwości lub napotykasz problemy, zawsze warto skonsultować się z organizacjami ochrony konsumentów.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o odstąpienie od umowy zawartej na odległość

Czy muszę podawać powód odstąpienia od umowy zawartej na odległość?

Nie, prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość nie wymaga podania przyczyny. Jest to kluczowa ochrona konsumenta, która pozwala na bezwarunkowe rozwiązanie umowy w określonym terminie.

Kto ponosi koszty odesłania towaru przy odstąpieniu od umowy?

Zazwyczaj Ty ponosisz koszty odesłania towaru, chyba że przedsiębiorca zgodził się je pokryć lub nie poinformował o tym konsumenta w sposób należyty. W przypadku braku informacji o tym obowiązku, koszty te ponosi sprzedawca.

Co się stanie, jeśli otrzymam wadliwy towar, ale minęło 14 dni od jego otrzymania?

Prawo do odstąpienia (14 dni) to odrębna kwestia. Jeśli towar jest wadliwy, Ty nadal masz inne prawa, takie jak rękojmia za wady, niezależnie od terminu na odstąpienie od umowy. Rękojmia pozwala na żądanie naprawy, wymiany lub obniżenia ceny.

Czy mogę odstąpić od umowy na usługę, która już częściowo została wykonana?

Zależy to od sytuacji. Jeśli usługa została w pełni wykonana za Twoją wyraźną zgodą i poinformowaniem o utracie prawa do odstąpienia po jej wykonaniu, zazwyczaj nie można już odstąpić. Jeśli jednak usługa jest w trakcie realizacji, a nie została jeszcze w pełni wykonana i nie utraciłeś prawa, możesz odstąpić. Możesz być jednak zobowiązany do zapłaty za część usługi wykonaną do momentu odstąpienia.

Co to są „klauzule niedozwolone” w kontekście odstąpienia od umowy?

Są to postanowienia umowne, które są rażąco niekorzystne dla konsumenta, np. nakładające nieadekwatne kary finansowe za odstąpienie od umowy lub ograniczające prawa konsumenta w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Takie klauzule są uznawane za nieważne i nie wywołują skutków prawnych.

Aspekt	Szczegóły
Czym jest umowa na odległość?	Zawierana, gdy konsument i przedsiębiorca nie są jednocześnie fizycznie obecni, przy użyciu środków komunikacji na odległość (internet, telefon, aplikacje mobilne).
Podstawowy termin na odstąpienie	14 dni od objęcia towaru w fizyczne posiadanie (lub od zawarcia umowy dla usług). Bez podawania przyczyny.
Wyjątki od terminu	30 dni dla umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorcy (np. akwizytor w domu). Wydłużenie terminu (do 12 miesięcy), gdy przedsiębiorca nie poinformował prawidłowo o prawie do odstąpienia.
Forma oświadczenia	Zalecana pisemna (list polecony) lub elektroniczna (e-mail). Ważne jest wysłanie oświadczenia przed upływem terminu.
Skutki odstąpienia	Umowa uważana za niezawartą. Obowiązek wzajemnego zwrotu świadczeń (towaru przez konsumenta, pieniędzy przez przedsiębiorcę). Przedsiębiorca zwraca pełną kwotę, włączając koszty najtańszej dostawy.
Obowiązki stron po odstąpieniu	Konsument: Zwrot towaru (zwykle na własny koszt). Przedsiębiorca: Zwrot środków (w tym kosztów najtańszej dostawy) w ciągu 14 dni.
Kiedy nie można odstąpić?	Towary szybko psujące się, zapieczętowane ze względów higienicznych, personalizowane, nagrania audio/wideo po otwarciu, usługi w pełni wykonane za zgodą konsumenta, pilne naprawy/konserwacje.
Brak danych statystycznych	Brak szczegółowych, publicznie dostępnych danych o skali problemów, dominują informacje o przepisach i procedurach.

 

Poszukujesz agencji SEO w celu wypozycjonowania swojego serwisu? Skontaktujmy się!