Pierwszy próg podatkowy – co to? Co warto wiedzieć o stawce 12% i limicie 120 000 zł? Poradnik

Planowanie finansowe i unikanie niepotrzebnych obciążeń zaczyna się od zrozumienia progów podatkowych. W Polsce mamy skalę podatkową PIT, która opodatkowuje wyższe dochody wyższymi stawkami. W 2025 roku kluczowy jest pierwszy próg podatkowy. To przedział rocznego dochodu, który jest opodatkowany najniższą stawką PIT. Zaraz wyjaśnię Ci, czym dokładnie jest ten próg, jaka jest jego granica, jaka stawka go dotyczy i jak mają się do tego ulgi. Ta wiedza przyda Ci się, jeśli rozliczasz się na skali podatkowej PIT – czy to jako pracownik, czy przedsiębiorca.

Czym jest pierwszy próg podatkowy i jak działa w 2025 roku?

Pierwszy próg podatkowy to fundament progresywnego opodatkowania dochodów osób fizycznych, czyli naszej skali podatkowej PIT. Działa to tak, że Twój roczny dochód dzieli się na pewne przedziały, czyli progi, a każdy z nich ma przypisaną inną stawkę podatku. W 2025 roku, zgodnie z przepisami Polskiego Ładu, pierwszy próg obejmuje dochody do kwoty 120 000 zł rocznie. Czyli cała część Twojego rocznego dochodu, która mieści się w tym limicie, jest opodatkowana niższą stawką.

Stawka podatku w tym pierwszym progu wynosi 12%. To znacznie lepiej niż kiedyś, pamiętaj jednak, że tę 12% stawkę liczymy od dochodu już po uwzględnieniu wszystkich ulg i odliczeń. Ważne jest, żeby wiedzieć, że stawka 12% PIT dotyczy dochodu do progu 120 000 zł, ale jej faktyczne obliczenie jest trochę bardziej skomplikowane przez kwotę wolną od podatku i kwotę zmniejszającą podatek. Kiedy przekroczysz tę granicę 120 000 zł, kolejne zarobione pieniądze będą już opodatkowane wyższą stawką.

Kwota wolna od podatku i kwota zmniejszająca – kluczowe ulgi w pierwszym progu

Bardzo ważnym elementem, który wpływa na Twoje realne obciążenie podatkowe w ramach pierwszego progu, jest kwota wolna od podatku. W Polsce wynosi ona 30 000 zł rocznie. To oznacza, że pierwsza część Twojego dochodu do tej kwoty jest po prostu zwolniona z podatku. Do tego dochodzi mechanizm zwany kwotą zmniejszającą podatek, która jest ściśle powiązana z kwotą wolną i stawką 12%. Na rok 2025 wynosi ona 3 600 zł (to właśnie 12% z 30 000 zł).

Dzięki tym dwóm ulgom, jeśli Twój roczny dochód nie przekracza 30 000 zł, to podatek dochodowy wynosi zero. Jeśli zarabiasz między 30 000 zł a 120 000 zł, podatek jest naliczany według 12%, ale od tej kwoty odejmuje się wspomniane 3 600 zł. W praktyce oznacza to, że pierwszy próg podatkowy jest naprawdę korzystny dla sporej części społeczeństwa, a realne opodatkowanie jest znacznie niższe niż nominalne 12%.

Przykład obliczenia podatku dla dochodu w pierwszym progu

Załóżmy, że Twoje roczne dochody wyniosły 45 000 zł. Jak policzyć podatek? Najpierw liczymy podatek brutto: 45 000 zł × 12% = 5 400 zł. Potem od tej kwoty odejmujemy kwotę zmniejszającą podatek, czyli 3 600 zł. Wychodzi więc: 5 400 zł – 3 600 zł = 1 800 zł. Tyle zapłacisz podatku dochodowego.

Ten przykład dobrze pokazuje, jak kwota zmniejszająca podatek obniża Twoje zobowiązanie. Mimo że dochód 45 000 zł mieści się w pierwszym progu, dzięki ulgom faktyczne obciążenie jest znacznie mniejsze. To świetne rozwiązanie wspierające osoby o umiarkowanych dochodach. Ten podatek rozliczasz w swoim rocznym zeznaniu PIT.

Drugi próg podatkowy – kiedy przekraczamy 120 000 zł?

Przekroczenie granicy pierwszego progu podatkowego oznacza, że część Twoich dochodów będzie opodatkowana wyższą stawką. Drugi próg podatkowy zaczyna się, gdy Twój roczny dochód przekroczy 120 000 zł. Ważne: wyższą stawką opodatkowana jest tylko ta część dochodu, która jest powyżej 120 000 zł. Cały dochód do tej kwoty nadal rozliczasz według zasad pierwszego progu, czyli stawką 12% (po uwzględnieniu ulg).

Stawka podatku w drugim progu wynosi 32%. Czyli każda złotówka zarobiona ponad 120 000 zł jest opodatkowana tą stawką. Jak to policzyć? Formuła dla osób wchodzących w drugi próg wygląda tak: 10 800 zł + 32% × (Twój dochód – 120 000 zł). Kwota 10 800 zł to podatek od pierwszych 120 000 zł dochodu po uwzględnieniu ulgi (czyli 12% ze 120 000 zł minus 3 600 zł).

To spore przeskoczenie stawek (z 12% na 32%) może stworzyć tzw. „efekt klifu podatkowego”. Oznacza to, że niewielkie zwiększenie dochodu ponad 120 000 zł może spowodować nieproporcjonalnie duży wzrost podatku, a w efekcie mniej pieniędzy zostaje Ci w kieszeni. Dlatego tak ważne jest, żeby świadomie podchodzić do tej granicy.

Przykład obliczenia podatku przy przekroczeniu pierwszego progu

Załóżmy, że zarobiłeś rocznie 150 000 zł. Jak policzyć podatek, wiedząc, że przekroczyłeś pierwszy próg? Najpierw podatek od pierwszych 120 000 zł. Zgodnie z zasadami pierwszego progu, to (12% × 120 000 zł) – 3 600 zł, czyli 14 400 zł – 3 600 zł = 10 800 zł.

Teraz liczymy podatek od tej części dochodu, która jest powyżej 120 000 zł. W tym przypadku to 150 000 zł – 120 000 zł = 30 000 zł. Tę kwotę opodatkowujemy stawką 32%: 30 000 zł × 32% = 9 600 zł. Całkowity podatek to suma obu części: 10 800 zł + 9 600 zł = 20 400 zł. Tyle zapłacisz podatku dochodowego.

Ten przykład pokazuje, że nawet po przekroczeniu pierwszego progu podatkowego, pierwsza część dochodu nadal jest korzystnie opodatkowana. Dopiero to, co zarobisz ponad 120 000 zł, podlega wyższej stawce 32%. To kluczowe dla zrozumienia progresji podatkowej w Polsce i unikania pułapek związanych z przekraczaniem próg podatkowy 120 000 zł.

Wyjątki i specjalne sytuacje dotyczące pierwszego progu podatkowego

Nie wszystko jest takie zero-jedynkowe. System podatkowy przewiduje też kilka wyjątków i sytuacji, które mogą wpływać na rozliczenia w ramach pierwszego progu. Jedną z najważniejszych jest ulga dla młodych. Jeśli masz mniej niż 26 lat, to przez pewien limit roczny (85 528 zł w 2023 r., kwota może być indeksowana) jesteś zwolniony z podatku dochodowego od umów o pracę, zleceń czy działalności gospodarczej. Dopiero po przekroczeniu tej kwoty zaczyna obowiązywać standardowa skala podatkowa PIT, czyli stawka 12% PIT, jeśli dochód nie przekroczy 120 000 zł.

Kolejna ważna opcja to wspólne rozliczenie z małżonkiem. Jeśli dochody jednego z Was przekraczają 120 000 zł, ale suma Waszych dochodów (po podzieleniu przez dwa) mieści się w pierwszym progu, to wspólne rozliczenie może być świetnym pomysłem. Pozwala to uniknąć wejścia w drugi próg podatkowy, a oboje możecie być opodatkowani według niższej, 12% stawki. To jeden ze sposobów na optymalizację podatkową.

Przedsiębiorcy, którzy rozliczają się na skali podatkowej PIT, również podlegają tym samym zasadom. Pierwszy próg podatkowy i jego limit 120 000 zł są dla nich równie istotne. Warto też pamiętać o daninie solidarnościowej, która wynosi 4% od nadwyżki dochodów ponad 1 000 000 zł rocznie. To już podatek dla naprawdę zamożnych, ale też pokazuje, że system ma kolejne poziomy progresji.

Kto dotychczas przekroczył pierwszy próg podatkowy? Statystyki

Spójrzmy na liczby. Dane z rozliczeń za rok 2023 pokazują, że pierwszy próg podatkowy 120 000 zł (czyli wejście w drugi próg) przekroczyło około 1,33 miliona podatników. To jakieś 5,2% wszystkich rozliczających się na skali PIT. Sporo, prawda?

Prognozy na rok 2024 (rozliczane w 2025 r.) mówią, że ta liczba jeszcze wzrośnie. Szacuje się, że nawet 2 miliony podatników, czyli prawie 8% wszystkich na skali PIT, znajdzie się w drugim progu. Dlaczego tak się dzieje? Głównie przez inflację i ogólny wzrost wynagrodzeń – ludzie po prostu „przesuwają się” wyżej na skali podatkowej. Czasem mówi się o tym „ucieczka klasy średniej” w wyższe progi.

Te statystyki tylko podkreślają, jak ważne jest, żeby rozumieć te progi podatkowe. Coraz więcej z nas będzie musiało analizować swoje dochody w kontekście tej magicznej granicy 120 000 zł. Analiza tych trendów pomaga ocenić, jak działa nasz system podatkowy i jak rozkłada się dochód w społeczeństwie.

Ewolucja progów podatkowych w Polsce – krótka historia

System PIT w Polsce zmieniał się na przestrzeni lat. Już w 1993 roku, czyli w pierwszym roku po wprowadzeniu ustawy o PIT, mieliśmy trójstopniową skalę podatkową. Wtedy pierwszy próg podatkowy był dla najniższych dochodów i wynosił 20%. Następne progi to 30% i 40%, a najwyższe dochody mogły być opodatkowane nawet 65%.

Przez lata system był wielokrotnie zmieniany. W 2009 roku skala została uproszczona do dwóch progów: 18% i 32%. Ta struktura obowiązywała ponad dekadę. Zmiany miały na celu uproszczenie i częściowe zmniejszenie obciążenia dla osób o przeciętnych dochodach.

Najnowsze, znaczące zmiany to Polski Ład, który wszedł w życie od 2022 roku. Obniżono wtedy pierwszy próg podatkowy do 12%, a jego granicę podniesiono do 120 000 zł. Podniesiono też kwotę wolną od podatku do 30 000 zł. Te reformy miały na celu zwiększenie dochodów „w portfelach” obywateli i uszczelnienie systemu. Widać, że system podatkowy stara się dostosowywać do zmieniającej się rzeczywistości.

Podsumowanie: Kluczowe informacje o pierwszym progu podatkowym

Pierwszy próg podatkowy w Polsce w 2025 roku to ważny element skali podatkowej PIT. Obejmuje on dochód roczny do kwoty 120 000 zł, który jest opodatkowany stawką 12%. Dzięki kwocie wolnej od podatku (30 000 zł) i kwocie zmniejszającej podatek (3 600 zł), realne obciążenie podatkowe w tym przedziale jest znacznie niższe. Pamiętaj, że przekroczenie 120 000 zł oznacza wejście w drugi próg podatkowy, gdzie nadwyżka dochodu jest opodatkowana stawką 32%.

Zrozumienie tych zasad jest kluczowe dla każdego, kto rozlicza się na skali podatkowej PIT. Warto na bieżąco analizować swoje dochody i świadomie planować wydatki oraz inwestycje, żeby mieć kontrolę nad swoim obciążeniem podatkowym. Jeśli masz wątpliwości albo Twoja sytuacja finansowa jest skomplikowana, zawsze warto pogadać z doradcą podatkowym. Pomoże Ci wybrać najlepsze rozwiązania i zoptymalizować podatki.

Tabela podsumowująca pierwszy próg podatkowy (2025)

Element	Wartość/Stawka	Opis
Pierwszy próg podatkowy	Dochód do 120 000 zł	Przedział dochodu rocznego opodatkowany niższą stawką.
Stawka PIT	12%	Obowiązuje od dochodu po uwzględnieniu kwoty wolnej i zmniejszającej podatek.
Kwota wolna od podatku	30 000 zł	Kwota dochodu rocznie, od której nie płaci się podatku.
Kwota zmniejszająca podatek	3 600 zł	Odliczana od kwoty podatku należnego. Jest efektem zastosowania stawki 12% do kwoty wolnej.
Drugi próg podatkowy	Dochód powyżej 120 000 zł	Część dochodu przekraczająca 120 000 zł jest opodatkowana wyższą stawką.
Stawka w drugim progu	32%	Obowiązuje od nadwyżki dochodu ponad 120 000 zł.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o pierwszy próg podatkowy

Co to jest pierwszy próg podatkowy w Polsce?

Jest to przedział dochodu rocznego (do 120 000 zł w 2025 r.), który jest opodatkowany najniższą stawką PIT, wynoszącą 12% po odliczeniu kwot ulg. Dochód do tej kwoty jest objęty korzystniejszym opodatkowaniem w ramach skali podatkowej.

Jaka jest stawka podatku dla pierwszego progu podatkowego?

Stawka wynosi 12%, ale dzięki kwocie wolnej od podatku (30 000 zł) i kwocie zmniejszającej podatek (3 600 zł), efektywne opodatkowanie jest niższe, a dochody do 30 000 zł są zwolnione z podatku.

Co się dzieje po przekroczeniu 120 000 zł dochodu?

Dochód przekraczający 120 000 zł wchodzi w drugi próg podatkowy i jest opodatkowany stawką 32%. Dochód do 120 000 zł nadal podlega stawce 12% (po uwzględnieniu ulg i kwoty zmniejszającej podatek).

Jak kwota wolna od podatku wpływa na pierwszy próg?

Kwota wolna od podatku (30 000 zł) oznacza, że dochód do tej kwoty nie jest opodatkowany. Po jej uwzględnieniu i odliczeniu kwoty zmniejszającej podatek (3 600 zł), podatnik efektywnie płaci niższy podatek w pierwszym progu.

Czy pierwszy próg podatkowy dotyczy wszystkich form opodatkowania?

Nie, pierwszy próg podatkowy (wraz z drugim) dotyczy wyłącznie skali podatkowej PIT. Inne formy opodatkowania, jak podatek liniowy czy ryczałt, mają inne zasady obliczania podatku i nie podlegają tym progom.

 

Poszukujesz agencji SEO w celu wypozycjonowania swojego serwisu? Skontaktujmy się!